Grønnmel

[Per Terje Haaland]

I flere folgebrev fra andre halvdel av 19. århundre

dukker opp uttrykket grønnmel. Det står mellom havre og rug så jeg innbiller meg det må være noe i den retning. 

Noen som kjenner til uttrykket ?

 

Se f eks https://media.digitalarkivet.no/view/23009/211

 

første ord på 5. linje ovenfra s. 419. 

[Even Stormoen]

Vet ikke om dette kan ha noe med saken å gjøre?

 

https://svineproduktion.dk/publikationer/kilder/sh_forsk/50

 

 

Mvh

[Ivar S. Ertesvåg]

Eg kjenner ikkje ordet... - og eg kan ikkje finne det i noko ordbok.

 

Likevel... - svaret til Even er nok "nei".  Dette grønmjølet er mjøl av gras og liknande. Det er svinefor, og ikkje eigna til menneskemat.

"Grønnmel" i kårkontrakta kjem saman med havremjøl, bygg og poteter - i nøyaktige mål; medan fór til dyr kjem meir uspesifisert ("tilstrekkeleg") lenger nede.

 

Til nokon kjem med betre og meir presis kunnskap: - i "Norsk Ordbok"  finn vi eit mogeleg spor:

grønmalm - korn som veks seint og ikkje mognast

grønmogen (om korn) - som er på fyrste mogningsstadiet" (alle delar grøne)

grønmelder  -grønmogi korn som skal malast"

https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digibok_2009081400013?page=495

 

 

[Per Terje Haaland]

Takkar for svar.

Slik som ordet er nytta i fleire folgebrev frå fjordane i Rogaland, kjenner eg meg nokså sikker på at grønnmel tyder korn som ikkje er moge, dvs meir grønt enn gult kanskje. 

Tilvisingane dine, Ivar, i Norsk Ordbok stør dette - etter mi meining. 

Men eg skal forhøyra meg vidare !

[Per Terje Haaland]

Kan det vera slik at grønnmel er eit lokalt ord for grynmel, dvs. mjøl av bygg med omlag 50 % utmalingsgrad ?? Altså eit mykje grovare mjøl. 

Sjå SNL. 

[Kai Løseth]

Ikkje fasit på spørsmålet, men kanskje litt relevans……

Då eg vaks opp (Sunnmøre) høyrde eg gamle folk fortelje at enkelte år med dårleg vêr vart ikkje kornet moge. Slike år vart kalla grønår. 

[Christer Kjølsrud]

Jeg leste en gang i en gammel jordbruksbeskrivelse (jeg tror det var fra Lier på midten av 1800-tallet) at man sådde bygg sammen med gråerter og malte det til et blandingsmel. Det sto ikke i beskrivelsen, men det er mye fornuft i dette fordi erteplanter tilfører nitrogen til jorda. Ertemel er populært i USA, og fargen er grønn. Kan det være dette blandingsmelet som blir kalt "grønnmel"?

[Jan H. Trelsgård]

21 timer siden, Per Terje Haaland skrev:

Kan det vera slik at grønnmel er eit lokalt ord for grynmel, dvs. mjøl av bygg med omlag 50 % utmalingsgrad ?? Altså eit mykje grovare mjøl. 

Sjå SNL. 

 

Jeg har funnet grynmjøl omtalt i en rekke folgekontrakter fra Agder. Jeg tror du kan ha rett i det.

[Bjarne Rosenstrøm]

https://www.nb.no/search?q=grønmel&mediatype=aviser&sort=dateasc&counties=Viken:[Buskeruds Blad]

 

Buskeruds Blad, lørdag 18. juli 1908